This i that to dwa krótkie słowa, które pojawiają się w angielskim bez przerwy: w rozmowie, wiadomościach, filmach i prostych zdaniach z podręcznika. Problem polega na tym, że oba znaczą mniej więcej „to”, więc na początku łatwo wrzucić je do jednego worka. A potem wychodzą zdania poprawne gramatycznie, ale dziwne dla ucha. Różnica jest prosta: chodzi głównie o dystans — fizyczny, czasowy albo taki „w głowie”. Gdy to zostanie uporządkowane, wybór między this a that przestaje być zgadywaniem.
Na czym polega różnica między this a that?
Najkrócej: this używa się do czegoś bliskiego, a that do czegoś dalszego. Ta odległość może być dosłowna, kiedy mowa o przedmiotach, ale nie tylko. Może dotyczyć czasu, sytuacji albo czegoś, o czym właśnie była mowa.
Przykład z życia codziennego jest banalny, ale działa najlepiej. Jeśli kubek stoi obok, naturalne będzie: This cup is hot. Jeśli kubek stoi po drugiej stronie stołu albo chodzi o jakiś inny, bardziej oddalony obiekt: That cup is hot.
This = blisko, that = dalej. Ta zasada obejmuje nie tylko przestrzeń, ale też czas i sposób myślenia o danej rzeczy.
To właśnie dlatego te słowa nazywa się wyrazami wskazującymi. Nie opisują rzeczy samej w sobie, tylko pokazują, jak jest „ustawiona” względem osoby mówiącej.
Kiedy używać this?
This pojawia się wtedy, gdy mowa o czymś bliskim: dosłownie pod ręką, aktualnym albo właśnie wprowadzanym do rozmowy. W praktyce to słowo jest bardzo „tu i teraz”.
Blisko w przestrzeni i w czasie
Najprostszy przypadek to przedmioty znajdujące się blisko. Książka w dłoni, telefon na biurku, ktoś stojący obok — w takich sytuacjach this brzmi naturalnie. Na przykład: This phone is new.
Tak samo działa to przy czasie. Gdy mowa o czymś dziejącym się teraz albo w bardzo bliskim okresie, zwykle pojawia się this: this week, this month, this evening. Chodzi o coś, co należy do bieżącego momentu.
W rozmowie this często służy też do przedstawiania kogoś lub czegoś. Typowe zdanie: This is my friend. Nie chodzi tu o dystans fizyczny w ścisłym sensie, ale o „wprowadzenie” do rozmowy czegoś, co jest właśnie przed oczami albo na pierwszym planie.
Warto zapamiętać jeszcze jedną rzecz: this dobrze działa, gdy temat jest emocjonalnie bliski albo ważny w tym momencie. W zdaniu This is amazing czuć bezpośrednią reakcję na coś aktualnego.
Blisko w wypowiedzi
This bywa używane także wtedy, gdy zaraz po nim następuje wyjaśnienie. Na przykład: Listen to this: we got the keys. Najpierw pada this, a potem dopiero konkretna informacja. To trochę jak zapowiedź: „uwaga, teraz coś ważnego”.
Podobnie wygląda to w piśmie i mowie formalnej: This means that… albo This shows how important it is. W takim użyciu this odnosi się do czegoś bliskiego w tekście lub w logicznym ciągu wypowiedzi — zwykle do treści właśnie podanej albo właśnie rozwijanej.
Dla osoby uczącej się to bywa mylące, bo nie ma żadnego stołu ani kubka, więc nie widać „odległości”. Mimo to zasada się nie zmienia: this jest bliżej, bo dana treść jest aktualnie w centrum uwagi.
Kiedy używać that?
That działa odwrotnie. Oznacza coś bardziej oddalonego: fizycznie, czasowo albo psychicznie. Czasem chodzi po prostu o coś, co nie jest „tu”, a czasem o coś, od czego mówiący się dystansuje.
W przestrzeni sprawa jest prosta: That house is beautiful. Dom stoi gdzieś dalej, więc wybór pada na that. Tak samo przy wskazywaniu osoby czy rzeczy poza bezpośrednim zasięgiem.
W czasie that pojawia się przy okresach bardziej oddalonych albo wyraźnie zamkniętych: that day, that summer, that night. To często coś wspominanego z dystansu, niekoniecznie bardzo dawnego, ale już nie „obecnego”.
Jest też użycie mniej dosłowne. W zdaniu I don’t like that tone nie chodzi o fizyczną odległość, tylko o pewien dystans emocjonalny. That potrafi brzmieć chłodniej, ostrzej, czasem bardziej oceniająco niż this.
Jeśli zdanie brzmi jak wskazywanie palcem na coś „tam”, „wtedy” albo „nie do końca po swojej stronie”, bardzo często pasuje that.
This i that jako zaimek i jako określenie rzeczownika
Tu często pojawia się chaos, a niepotrzebnie. Oba słowa mogą działać na dwa sposoby: samodzielnie albo przed rzeczownikiem.
- Przed rzeczownikiem: this car, that problem
- Samodzielnie: This is expensive., That was easy.
W pierwszym przypadku this i that określają rzeczownik. Mówią, który samochód, który problem, która książka. W drugim same zastępują rzecz albo sytuację, o której wiadomo z kontekstu.
To ważne, bo początkujący często próbują tłumaczyć każde słowo osobno i wychodzą z tego sztuczne zdania. Lepiej patrzeć na funkcję w całym zdaniu. This book is interesting i This is interesting różnią się konstrukcją, ale logika „bliskości” zostaje ta sama.
Najczęstsze błędy i szybkie poprawki
Najwięcej pomyłek nie wynika z braku znajomości zasad, tylko z tłumaczenia słowo w słowo z polskiego. W polskim „to” jest bardzo pojemne. W angielskim trzeba doprecyzować, czy chodzi o coś bliższego, czy dalszego.
Błędy, które powtarzają się najczęściej
- Używanie zawsze tylko jednego słowa
Jeśli w każdej sytuacji pojawia się tylko this albo tylko that, wypowiedź brzmi nienaturalnie. Trzeba sprawdzać, co jest „bliżej” w danym kontekście. - Ignorowanie czasu
W zdaniu o bieżącym tygodniu zwykle będzie this week, nie that week. Z kolei przy wspomnieniu czegoś z przeszłości częściej padnie that day. - Brak wyczucia tonu
This idea może brzmieć bardziej neutralnie albo zaangażowanie. That idea bywa bardziej zdystansowane. To subtelne, ale ważne. - Mieszanie z liczbą mnogą
Dla porządku warto pamiętać, że liczba mnoga to these i those. Jeśli mowa o „tych książkach”, nie używa się this books, tylko these books.
Dobrze działa prosta kontrola: czy dana rzecz jest blisko, aktualna albo właśnie omawiana? Jeśli tak, zwykle pasuje this. Jeśli jest dalej, wcześniejsza, wspominana z dystansu albo „tamta”, wtedy zwykle pasuje that.
Jak to działa w prawdziwych zdaniach?
Same zasady są potrzebne, ale bez przykładów trudno złapać rytm języka. Poniżej kilka typowych sytuacji, w których wybór robi się oczywisty.
- This coffee is too hot. — kawa jest tu, pod ręką
- That building looks old. — budynek znajduje się dalej
- This is my seat. — chodzi o miejsce właśnie wskazywane lub aktualne
- That was a great movie. — film został już obejrzany, więc jest „oddalony” w czasie
- I remember that day. — wspomnienie dotyczy konkretnego dnia z przeszłości
- This time, do it carefully. — chodzi o obecną próbę, ten konkretny moment
Warto zwrócić uwagę na dwa zdania: This is fun i That was fun. Pierwsze dzieje się teraz, drugie odnosi się do czegoś zakończonego. Różnica jest mała na papierze, ale w mowie robi dużą robotę.
Podobnie z reakcjami emocjonalnymi. This is ridiculous zwykle odnosi się do czegoś właśnie widzianego lub słyszanego. That was ridiculous brzmi jak ocena czegoś, co już się wydarzyło.
Najprostszy sposób, żeby to zapamiętać
Nie ma sensu wkuwać dziesiątek wyjątków na start. Lepiej trzymać się jednego schematu i dopiero potem łapać niuanse.
This to „to tutaj, to teraz, to właśnie to”. That to „to tam, to wtedy, tamto”. Taka uproszczona wersja wystarcza w ogromnej liczbie codziennych zdań.
Pomaga też wyobrażenie sobie gestu. Przy this ręka wskazuje coś obok. Przy that palec idzie gdzieś dalej. Nawet przy zdaniach abstrakcyjnych ten obraz zostaje i porządkuje wybór.
Jeśli nie ma pewności, warto zadać sobie jedno pytanie: czy to jest bliżej mnie i tego momentu, czy raczej dalej? W większości przypadków to wystarczy, żeby wybrać poprawnie.
Z czasem zaczyna to wchodzić automatycznie. Najpierw pojawia się świadome sprawdzanie dystansu, potem zwykły odruch językowy. I właśnie wtedy this oraz that przestają być dwoma podobnymi słowami, a zaczynają pełnić swoją konkretną rolę.