Państwo na W – lista krajów świata

Rzeczowy, konkretny, zaskakująco krótki – taki jest temat państw na W w języku polskim. Najciekawsze jest to, że państw na literę W jest naprawdę niewiele, a część z nich pojawia się tylko w określonych klasyfikacjach (np. jako terytoria zależne). To świetny przykład, jak język, polityka i geografia mieszają się ze sobą i potrafią utrudniać nawet tak proste zadanie, jak „wymień państwo na W”. Poniżej zestawienie, które przydaje się do nauki, quizów, krzyżówek, ale też po prostu do uporządkowania wiedzy. Bez wodolejstwa, tylko konkret: pełna lista nazw, statusy polityczne, różnice językowe i kilka praktycznych trików na zapamiętanie.

Państwa na W – pełna lista po polsku

W języku polskim oficjalne nazwy państw nie zaczynają się zbyt często na literę W. Wbrew pozorom to nie jest „kilka tuzinów”, tylko naprawdę krótka lista.

Najczęściej przyjmuje się, że państw na W (w wersji polskich nazw) jest 9 lub 10, w zależności od tego, jak liczy się Watykan i Wielką Brytanię. Oto lista tych, które w powszechnym użyciu funkcjonują jako państwa na W:

• Watykan (Państwo Watykańskie / Stolica Apostolska)
• Wenezuela
• Węgry
• Wielka Brytania (oficjalnie: Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej)
• Wietnam
• Włochy
• Wybrzeże Kości Słoniowej (Côte d’Ivoire)
• Wyspy Marshalla
• Wyspy Salomona

Czasem dodatkowo pojawia się jeszcze:

• Sahara Zachodnia – terytorium sporne, częściowo uznawane, nie zawsze wliczane do listy „państw”

Najbezpieczniej przy nauce i quizach trzymać się listy 9 państw na W: Watykan, Wenezuela, Węgry, Wielka Brytania, Wietnam, Włochy, Wybrzeże Kości Słoniowej, Wyspy Marshalla, Wyspy Salomona.

Krótka charakterystyka poszczególnych państw na W

Zamiast suchych definicji warto kojarzyć państwa na W z jednym, dwoma wyraźnymi skojarzeniami. Ułatwia to zapamiętywanie i szybkie przywoływanie z pamięci.

Watykan – najmniejsze państwo świata, enklawa w Rzymie. Siedziba papieża i władz Kościoła katolickiego. Formalnie: Państwo Watykańskie lub Stolica Apostolska (w dokumentach międzynarodowych częściej używa się tej drugiej nazwy).

Wenezuela – państwo w Ameryce Południowej, nad Morzem Karaibskim. Bogate w złoża ropy, jednocześnie kojarzone z dużym kryzysem gospodarczym i politycznym w ostatnich latach. Stolica: Caracas.

Węgry – państwo w Europie Środkowej, bez dostępu do morza. Członek UE i NATO. Stolica: Budapeszt. W polskiej świadomości często łączone historycznie z sojuszami, rewolucją 1956 i charakterystyczną kuchnią (gulasz, papryka).

Wielka Brytania – skrótowo tak nazywa się Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Państwo wyspiarskie w Europie, do 2020 roku członek UE. W skład wchodzą: Anglia, Szkocja, Walia i Irlandia Północna.

Wietnam – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, rozciągnięte wzdłuż wybrzeża Morza Południowochińskiego. Kojarzone z wojną wietnamską, ale dziś także z dynamicznym rozwojem gospodarczym i produkcją elektroniki oraz odzieży.

Włochy – państwo w południowej Europie, na Półwyspie Apenińskim. Kolebka renesansu, jedno z najczęściej odwiedzanych państw świata, potężna marka turystyczna (Rzym, Wenecja, Toskania, Sycylia).

Wybrzeże Kości Słoniowej – państwo w Afryce Zachodniej nad Zatoką Gwinejską. Jeden z największych producentów kakao na świecie. Oficjalnie w ONZ obowiązuje francuska nazwa Côte d’Ivoire, ale po polsku nadal używa się tradycyjnego tłumaczenia.

Wyspy Marshalla – państwo wyspiarskie na Pacyfiku, w Oceanii. Dawniej miejsce testów nuklearnych (atol Bikini). Dziś niepodległe, ale związane umową stowarzyszeniową ze Stanami Zjednoczonymi.

Wyspy Salomona – archipelag i państwo na południowym Pacyfiku, również w Oceanii. Znane m.in. z walk toczonych tu w czasie II wojny światowej (bitwy o Guadalcanal).

Polskie „W” kontra nazwy w innych językach

Spis państw na W wygląda inaczej w zależności od języka. To normalne – nazwy geograficzne bywają tłumaczone, skracane albo pozostawiane w oryginale. W efekcie coś, co po polsku zaczyna się na W, po angielsku może mieć zupełnie inną literę początkową.

Przykłady różnic językowych

Najbardziej widoczne przypadki to:

• Węgry – po angielsku Hungary, po węgiersku Magyarország
• Włochy – po angielsku Italy, po włosku Italia
• Wenecuela – tu akurat zbieżność: Venezuela (angielski, hiszpański) – inna litera, podobna wymowa
• Wybrzeże Kości Słoniowej – oficjalnie w ONZ: Côte d’Ivoire, bez tłumaczenia
• Wielka Brytania – po angielsku United Kingdom lub Great Britain (ale to nie są idealnie tożsame pojęcia)

Dlatego przy nauce warto rozdzielić dwie sprawy: listę państw na W w polskiej wersji od listy w innych językach. W quizach po angielsku „country starting with W” najczęściej pojawią się: Wales, Western Sahara, Wallis and Futuna, ewentualnie Western Samoa (dawna nazwa Samoa).

Po polsku natomiast „Walia” nie jest osobnym państwem, lecz częścią Zjednoczonego Królestwa. Podobnie „Sahara Zachodnia” czy „Wallis i Futuna” funkcjonują raczej jako terytoria, a nie pełnoprawne państwa w sensie uznania międzynarodowego.

Dlaczego to ma znaczenie w praktyce?

Przy krzyżówkach i grach językowych często nie podaje się wprost, czy chodzi o:

• nazwę w języku polskim,
• nazwę oryginalną,
• nazwę używaną np. w ONZ.

Stąd biorą się spory typu: czy „Côte d’Ivoire” zaczyna się na C czy na W? Po polsku – to Wybrzeże Kości Słoniowej, czyli jak najbardziej państwo na W. W międzynarodowych dokumentach – oficjalnie funkcjonuje nazwa francuska, więc tam będzie pod literą C.

Przy zadaniach po polsku wystarczy trzymać się zasady: liczy się polska forma nazwy. Nawet jeśli ONZ używa innej wersji, w polskiej szkole i polskich quizach „Wybrzeże Kości Słoniowej” nadal jest normalnie państwem na W.

Terytoria sporne i zależne na literę W

Oprócz państw uznawanych powszechnie istnieje kilka nazw na W, które są raczej terytoriami zależnymi lub obszarami spornymi. Czasem pojawiają się w pytaniach konkursowych, dlatego warto mieć je z tyłu głowy, ale nie wrzucać od razu do jednego worka z pełnoprawnymi państwami.

Najważniejsze przykłady w kontekście polskojęzycznych list:

• Sahara Zachodnia – terytorium sporne w Afryce Północno-Zachodniej. Częściowo kontrolowane przez Maroko, częściowo przez Saharyjską Arabską Republikę Demokratyczną. Uznanie międzynarodowe podzielone, status polityczny bardzo niejednoznaczny.
• Wallis i Futuna – terytorium zależne Francji na Pacyfiku. Formalnie niepodległość? Nie – to wspólnota zamorska Francji.

W rozwiązywaniu zadań szkolnych czy klasycznych quizach geograficznych najczęściej nie wlicza się ich do listy państw na W. Pojawiają się natomiast w bardziej szczegółowych zestawieniach, np. „obszary świata na literę W”.

Ciekawostki o państwach na W

Mimo że lista jest krótka, geograficznie i kulturowo to bardzo zróżnicowana grupa. Od najmniejszego państwa świata po wielkie państwa kontynentalne – przekrój jest imponujący.

Najmniejsze i największe

Watykan to najmniejsze uznawane państwo na świecie – ma nieco ponad 0,44 km² i mniej niż tysiąc stałych mieszkańców. Mimo tego odgrywa ogromną rolę w dyplomacji międzynarodowej.

Na drugim biegunie jest Wenezuela – kraj o powierzchni ponad 912 tys. km², większy niż np. Pakistan czy Francja. Z kolei pod względem ludności wśród państw na W wyróżniają się Wietnam i Włochy, oba z populacją liczona w dziesiątkach milionów.

Europa, Azja, Ameryka, Oceania – pełen przekrój kontynentów

Państwa na W rozkładają się po świecie dość równomiernie:

• Europa: Watykan, Węgry, Wielka Brytania, Włochy
• Azja: Wietnam
• Ameryka Południowa: Wenezuela
• Afryka: Wybrzeże Kości Słoniowej
• Oceania: Wyspy Marshalla, Wyspy Salomona

Ciekawie wygląda też rozkład „mocy politycznej”: mamy tu i globalne potęgi historyczne (Włochy, Wielka Brytania), i maleńkie państwa wyspiarskie, których nazwy większość kojarzy wyłącznie z map lub olimpiad geograficznych.

Jak zapamiętać państwa na W – praktyczne triki

Przy testach, maturze czy grach typu „Państwa-miasta” liczy się szybkie kojarzenie. Zamiast wkuwać „suchą” listę, łatwiej ułożyć prosty system.

Podział na grupy tematyczne

Dobry sposób to podział nie według kontynentów, tylko według krótkich skojarzeń:

• Religia i historia: Watykan
• Europa i polityka: Węgry, Wielka Brytania, Włochy
• Dynamiczne gospodarki: Wietnam, Wenezuela
• Kakao i Afryka: Wybrzeże Kości Słoniowej
• Małe wyspiarskie na Pacyfiku: Wyspy Marshalla, Wyspy Salomona

Jeśli w głowie zostanie choć jedno skojarzenie z każdą grupą, reszta zwykle szybko się „dociąga” w pamięci.

Prosty mnemotechniczny łańcuch

Można też ułożyć sobie zdanie, w którym pierwsze litery kolejnych wyrazów będą odpowiadać państwom, np. w kolejności:

Watykan – Wenezuela – Węgry – Wielka Brytania – Wietnam – Włochy – Wybrzeże Kości Słoniowej – Wyspy Marshalla – Wyspy Salomona

Przykładowe zdanie (do dowolnej modyfikacji):

„Wczoraj Wesoły Węgrzyk Wędrował Wieczorem Wokół Wielkiego Wąwozu, Wąchając Morską Sól”

Nie musi mieć wielkiego sensu – chodzi o indywidualne skojarzenia. Można podstawiać własne wyrazy zaczynające się na W i przypisać je do konkretnych państw.

Podsumowanie – zwięzła lista do zapamiętania

Pod kątem nauki i praktycznego użycia warto po prostu znać tę jedną, podstawową listę:

• Watykan
• Wenezuela
• Węgry
• Wielka Brytania
• Wietnam
• Włochy
• Wybrzeże Kości Słoniowej
• Wyspy Marshalla
• Wyspy Salomona

Do tego można świadomie dodać wiedzę o Saharze Zachodniej i Wallis i Futunie jako terytoriach, które formalnie nie są klasycznymi państwami, ale pojawiają się w szerszych zestawieniach geograficznych. Taki poziom ogarnięcia tematu spokojnie wystarcza zarówno do szkolnych zadań, jak i poważniejszych quizów wiedzy ogólnej.