Have something done – ćwiczenia z języka angielskiego

Uczenie się angielskiego można traktować jak odhaczanie zagadnień z listy albo jak budowanie realnego zasobu, który rzeczywiście działa w mowie. Ten tekst jest dla drugiej grupy. Konstrukcja have something done przydaje się wszędzie tam, gdzie mowa o zlecaniu usług, naprawach, fryzjerze czy niemiłych sytuacjach, które nas spotkały. Wbrew pozorom nie jest to temat zaawansowany – raczej prosty schemat z konkretnym zastosowaniem, który warto ogarnąć raz a dobrze. Poniżej konkretne wyjaśnienia, typowe pułapki i zestaw ćwiczeń, które pozwolą szybko wejść w nawyk poprawnego używania tej konstrukcji.

Co znaczy konstrukcja „have something done”

Konstrukcja have something done służy do mówienia o sytuacjach, gdy:

• ktoś robi coś dla nas (usługa, naprawa, zabieg),
• coś zostaje zrobione z naszym udziałem, ale nie własnoręcznie.

Ważne: w tym schemacie podmiot nie wykonuje czynności sam. Korzysta z czyjejś usługi albo po prostu doświadcza skutków działania kogoś innego.

Przykłady:

• I had my car repaired. – Zlecono naprawę samochodu / Samochód został naprawiony (przez mechanika).
• She is having her hair cut. – Ona ma właśnie ścinane włosy (u fryzjera).
• We will have the report prepared by Friday. – Raport zostanie dla nas przygotowany do piątku.

Konstrukcja have something done opisuje efekt dla nas ważny, a nie to, kto konkretnie wykonał czynność.

Budowa zdania – szybkie przypomnienie

Schemat jest stały, zmienia się tylko czas czasownika have oraz forma czasownika opisującego czynność (zawsze past participle, tzw. trzecia forma).

Podstawowy wzór:

have + object (rzecz/„coś”) + past participle

Przykłady w różnych czasach:

• Present Simple: I always have my nails done before holidays.
• Past Simple: They had their house painted last year.
• Future Simple: We will have the documents signed tomorrow.
• Present Continuous: She is having her kitchen renovated now.

Negacja i pytania działają jak w zwykłym „have” w danym czasie:

• Do you have your shirts ironed professionally?
• They didn’t have their visas extended in time.

Kiedy używać „have something done”

Usługi i zlecanie czynności

Najbardziej typowe zastosowanie to mówienie o usługach wykonywanych przez specjalistów. W polskim przekładzie często pojawia się „kazać sobie coś zrobić”, „zlecić zrobienie”, ale równie naturalnie brzmi po prostu: „ktoś mi coś robi” (fryzjer, mechanik itd.).

Typowe sytuacje:

• fryzjer, kosmetyczka, dentysta, lekarz,
• serwis, naprawy, remonty,
• usługi biurowe: drukowanie, tłumaczenia, przygotowanie dokumentów.

Przykłady zdań użytecznych w codziennej komunikacji:

• I’m having my hair dyed tomorrow. – Jutro farbowane są włosy (u fryzjera).
• We had our windows replaced last month. – W zeszłym miesiącu wymieniono nam okna.
• He has his car washed every Saturday. – On co sobotę myje samochód (w myjni, nie sam).

Warto zwrócić uwagę na różnicę:

• I cut my hair. – Samodzielnie obcina się włosy.
• I have my hair cut. – Ktoś obcina włosy (fryzjer).

Sytuacje negatywne – coś nam zrobiono

Drugie ważne zastosowanie to sytuacje, w których coś spotyka nas wbrew naszej woli. Często są to zdarzenia nieprzyjemne, czasem wręcz katastrofalne w skutkach.

Typowe przykłady:

• We had our car stolen. – Ukradziono nam samochód.
• She had her bag taken on the bus. – Ukradziono jej torebkę w autobusie.
• He had his leg broken in an accident. – Złamał nogę w wypadku (dosł. „miał nogę złamaną”).

Takie zdania podkreślają, że doświadcza się skutków jakiejś czynności, bez wskazywania sprawcy. To delikatniejsza forma niż klasyczne zdanie w stronie biernej z wyraźnym „by somebody”.

W „have something done” najważniejszy jest skutek dla osoby, a nie wykonawca czynności. Dlatego konstrukcja świetnie pasuje do opisu przykrych zdarzeń.

Typowe błędy Polaków

Przy nauce tej konstrukcji regularnie powtarza się kilka błędów. Opanowanie ich od razu oszczędza później sporo frustracji.

• Mylenie z present simple
  Zamiast: I have my car repaired every year.
  Pojawia się: I repair my car every year. – co znaczy, że naprawa wykonywana jest samodzielnie.
• Brak trzeciej formy (past participle)
  Zamiast: She had her phone stolen.
  Pojawia się błędne: She had her phone steal.
• Zbędne „by someone”
  I had my hair cut by a hairdresser. – gramatycznie poprawne, ale z reguły oczywiste i niepotrzebne.
  Naturalniej: I had my hair cut.
• Dosłowne tłumaczenie z polskiego
  „Zrobiłem sobie zdjęcia” → I did myself some photos. – kalka, której lepiej unikać.
  Poprawnie: I had some photos taken.

Dobry nawyk: przy każdej usłudze, o której mowa po polsku („pomalowali nam mieszkanie”, „wyczyścili mi garnitur”), warto automatycznie sprawdzać, czy pasuje tam właśnie have something done.

Ćwiczenia: have something done w praktyce

Poniżej zestaw ćwiczeń do samodzielnej pracy. Warto robić je na głos – konstrukcja szybciej „wchodzi w ucho”.

Ćwiczenie 1 – Uzupełnij zdania (forma „have” + past participle)

Uzupełnij zdania, używając podanych w nawiasie czasowników w poprawnej formie. Zwróć uwagę na czas.

1. I usually __________ my teeth __________ twice a year. (have, check)
2. She __________ her wedding dress __________ last month. (have, make)
3. We are __________ our living room __________ this week. (have, paint)
4. They __________ their internet connection __________ yesterday. (have, fix)
5. He will __________ his passport __________ before the trip. (have, renew)

Ćwiczenie 2 – Przetłumacz na angielski

Przetłumacz zdania, stosując konstrukcję have something done. Unikaj dosłownej strony biernej „by someone”, jeśli nie jest konieczna.

1. Właśnie malują nam kuchnię.
2. Co roku robię przegląd samochodu.
3. Wczoraj wybielali mi zęby.
4. Musimy sobie naprawić pralkę.
5. Ona będzie miała zrobione paznokcie przed imprezą.

Ćwiczenie 3 – Sytuacje negatywne

Przetłumacz, używając „have something done” w znaczeniu „coś nam zrobiono” (często nieprzyjemnie).

1. Ukradziono mu portfel.
2. Włamali się im do domu.
3. W wypadku złamała rękę.
4. Na imprezie skradziono nam aparat.
5. Zniszczono im samochód.

Ćwiczenie 4 – Popraw zdania

W każdym zdaniu jest błąd. Popraw je tak, by używały właściwie konstrukcji have something done.

1. I had my hair cutted yesterday.
2. We have our car repair every six months.
3. She did herself some photos during the trip.
4. They had their house paint last year.
5. He has his teeth check every month.

Odpowiedzi do ćwiczeń

Odpowiedzi – Ćwiczenie 1

1. I usually have my teeth checked twice a year.
2. She had her wedding dress made last month.
3. We are having our living room painted this week.
4. They had their internet connection fixed yesterday.
5. He will have his passport renewed before the trip.

Odpowiedzi – Ćwiczenie 2

1. We are having our kitchen painted right now.
2. I have my car serviced every year. (lub: I have my car checked every year.)
3. I had my teeth whitened yesterday.
4. We need to have our washing machine repaired.
5. She is going to have her nails done before the party.

Odpowiedzi – Ćwiczenie 3

1. He had his wallet stolen.
2. They had their house broken into.
3. She had her arm broken in an accident.
4. We had our camera stolen at the party.
5. They had their car damaged.

Odpowiedzi – Ćwiczenie 4

1. I had my hair cut yesterday.
2. We have our car repaired every six months.
3. She had some photos taken during the trip.
4. They had their house painted last year.
5. He has his teeth checked every month.

Opanowanie have something done wyraźnie porządkuje sposób mówienia o usługach i zdarzeniach, które nas dotyczą, ale nie wymagają wskazywania wykonawcy. Po przerobieniu ćwiczeń warto przez kilka dni świadomie „wyłapywać” sytuacje z życia codziennego, w których po polsku pojawiają się zwroty typu „zrobili mi…”, „pomalowali nam…”, „ukradli mu…”. W większości z nich angielski zareaguje właśnie tą konstrukcją.