Ani wkuwanie list czasowników, ani mechaniczne robienie testów nie wystarczy, żeby swobodnie używać verb patterns. Potrzebne są sensowne, stopniowane ćwiczenia, które łączą znajomość schematów z realnym użyciem w zdaniach. Poniżej znajduje się zestaw praktycznych zadań, dzięki którym verb patterns zaczną wskakiwać w głowę automatycznie, a nie tylko na chwilę przed sprawdzianem. Całość jest zbudowana tak, by od razu widzieć, dlaczego dany wzór jest użyty i jak wpływa na znaczenie zdania. Bez długiej teorii – od razu do użycia w mówieniu i pisaniu.
Co to są verb patterns i po co je ćwiczyć?
Verb patterns to typowe schematy, według których po określonych czasownikach występuje forma z -ing, bezokolicznik z to, bezokolicznik bez to albo konstrukcja z dopełnieniem (np. want to go, enjoy doing, make somebody do). W języku angielskim to nie jest ozdobnik stylistyczny, tylko zwykła gramatyka: użycie złego schematu brzmi po prostu niepoprawnie.
Osoba zaczynająca zwykle zna pojedyncze czasowniki z książek czy aplikacji, ale nie łączy ich w zdania bez wahania. Ćwiczenie verb patterns w praktyce ma jeden cel: wyrobić nawyk, żeby przy słowie typu decide albo enjoy od razu „odpalał się” wewnętrzny automat z właściwą formą.
Najczęstsze schematy: krótkie przypomnienie
Zanim pojawią się ćwiczenia, przyda się bardzo skrótowe uporządkowanie najpopularniejszych wzorów. Bez rozwlekania – tylko to, co potrzebne, żeby nie gubić się dalej.
Verb + -ing (gerund)
Ten wzór pojawia się po czasownikach typu enjoy, like, love, hate, avoid, finish, imagine, suggest, consider, miss. Druga czynność jest wtedy traktowana jak rzeczownik (czynność jako „coś”, co się lubi, unika itd.).
Przykłady:
- She enjoys reading fantasy novels.
- They avoided talking about the problem.
- He finished writing the report.
W praktyce warto przy każdym z tych czasowników od razu „doklejać” w głowie końcówkę -ing. Nie ma sensu rozdzielać tego na dwa kroki.
Verb + to + infinitive
Klasyczny wzór po czasownikach typu want, decide, plan, hope, need, expect, promise, learn, agree, refuse. Zwykle chodzi o intencję, plan, decyzję na przyszłość.
Przykłady:
- I want to learn German.
- We decided to leave early.
- She promised to call later.
Ten schemat jest intuicyjny, ale w praktyce łatwo wcisnąć tam formę z -ing, bo brzmi znajomo. Warto świadomie go odróżniać w ćwiczeniach.
Verb + object + (to) infinitive
Trzeci ważny obszar to czasowniki, po których występuje dopełnienie + bezokolicznik. I tu zaczyna się zabawa, bo raz pojawia się to, a raz go nie ma.
z „to” po takich czasownikach jak: want, tell, ask, expect, advise, allow, invite, encourage:
- She told him to wait.
- They want us to join them.
bez „to” (tzw. bare infinitive) po: make, let, help (często też z „to” w nowszym angielskim), have w znaczeniu zlecania czynności:
- They made him pay for the damage.
- Her parents let her stay out late.
Warto traktować czasowniki make, let, help jako oddzielną małą grupę z „gołym” bezokolicznikiem. To jeden z częstszych błędów nawet na poziomie B2.
Ćwiczenia rozgrzewkowe: rozpoznaj schemat
Najpierw proste zadania na rozpoznanie, jaki wzór pasuje do danego czasownika. Bez uzupełniania luk – samo szybkie łączenie czasownika ze schematem.
Zadanie 1. Do każdego czasownika dopasować prawidłowy wzór: + -ing, + to + infinitive albo + object + to + infinitive. Można zapisać w trzech kolumnach.
asked, enjoy, avoid, want, expect, told, promise, suggest, need, invite, finish, encourage, decide, consider
Przykładowa organizacja (bez podawania rozwiązań od razu):
- + -ing: …
- + to + infinitive: …
- + object + to + infinitive: …
Ćwiczenie można zrobić szybko „na sucho” w głowie albo fizycznie wypisać. Wypisywanie pomaga szczególnie wzrokowcom – widoczna lista automatycznie zaczyna się kojarzyć z konkretną formą.
Zadanie 2. Wybrać właściwy schemat i dopasować przykładowe zdanie.
Przykładowe pary (w kolumnach w zeszycie lub w aplikacji do fiszek):
- plan – We plan ______ a new car next year.
- avoid – He avoided ______ about the accident.
- invite – They invited us ______ the party.
- make – The film made me ______.
Zadanie polega tylko na tym, by zdecydować: to + verb, verb + -ing czy somebody + (to) + verb. Bez konieczności wymyślania całej reszty zdania.
Ćwiczenia produkcyjne: uzupełnij i przekształć
Kiedy rozpoznawanie schematów nie sprawia problemu, pora na produkcję. Tu faktycznie zaczyna się nauka – wybór formy, uzupełnianie luk, przerabianie zdań z jednego typu na drugi.
Uzupełnianie luk w zdaniach
Zadanie 3. Uzupełnić zdania podanymi czasownikami w nawiasach, używając właściwego schematu (-ing, to + infinitive, czasem + object + to).
- She enjoys ______ (cook) for her friends.
- They decided ______ (move) to the countryside.
- He avoided ______ (answer) the question.
- My parents want me ______ (study) medicine.
- We finished ______ (watch) the series yesterday.
- Our teacher told us ______ (read) the article.
- I hope ______ (see) you soon.
- They made him ______ (apologise).
- He promised ______ (help) with the project.
- She suggested ______ (go) for a walk.
Zadanie 4. Uzupełnić zdania jedną z dwóch form: to + verb albo verb + -ing. Obie są formalnie możliwe, ale zmienia się sens lub naturalność zdania.
- I stopped ______ (smoke) last year.
- I stopped ______ (smoke) to talk to you.
- Remember ______ (lock) the door before you leave.
- Do you remember ______ (meet) her for the first time?
- Try ______ (restart) the computer.
- Try ______ (restart) the computer more often, maybe it will help.
Tu kluczowe jest nie tylko wpisanie końcówki, ale też zrozumienie, co się stało ze znaczeniem (więcej o tym niżej).
Transformacje zdań
Transformacje pomagają przełączyć się z patrzenia na listę czasowników na faktyczne używanie ich w różnych konstrukcjach.
Zadanie 5. Przerobić pary zdań tak, by zachować sens, ale użyć innego verb pattern.
-
They said: “Please don’t smoke here.”
→ They told us… -
I think it’s a good idea to go out.
→ I suggest… -
It’s not allowed to park here.
→ They don’t allow… -
It’s my plan to travel more this year.
→ I intend… (lub: I plan…) -
He said: “Can you help me?”
→ He asked me…
Tu warto pilnować: czy po czasowniku jest osoba (dopełnienie), czy nie, co z kolei decyduje o tym, czy pojawi się object + to infinitive, czy zwykły bezokolicznik z to.
Verb patterns, które zmieniają znaczenie
Najciekawsza (i najbardziej podchwytliwa) część verb patterns to czasowniki, które przy -ing i przy to + infinitive mają inne znaczenie. W praktyce często pojawiają się w tekstach egzaminacyjnych.
Najpopularniejsze pary to:
- stop doing vs stop to do
- remember doing vs remember to do
- forget doing vs forget to do
- try doing vs try to do
- regret doing vs regret to do
Krótkie doprecyzowanie (na potrzeby ćwiczeń):
- stop doing – przestać coś robić (na stałe lub na dłużej): I stopped smoking.
- stop to do – zatrzymać się, żeby coś zrobić: We stopped to have lunch.
- remember to do – pamiętać, żeby coś zrobić (przed czynnością): Remember to call me.
- remember doing – pamiętać, że coś się kiedyś robiło: I remember meeting her.
- try to do – próbować osiągnąć cel, wkładając wysiłek: I’m trying to learn Chinese.
- try doing – spróbować czegoś jako eksperyment: Try restarting your phone.
W ćwiczeniach warto podejść do tych par „fabularnie”: dopisywać krótkie sytuacje do każdego zdania, zamiast wkuwać suche definicje.
Mini-zadanie 6. Dopasować sens do zdania:
- I stopped talking to him.
a) przerwano czynność rozmowy, b) zatrzymano się, żeby z nim porozmawiać - We stopped to talk to him.
a) przerwano czynność rozmowy, b) zatrzymano się, żeby z nim porozmawiać - I’ll never forget meeting you.
a) nie zapomni się, żeby cię spotkać, b) ma się miłe wspomnienie spotkania - Don’t forget to meet her at the station.
a) nie zapomnij, żeby ją odebrać, b) miło wspomina się, jak się ją kiedyś odebrało
Takie zadania dobrze sprawdzają się w parze: jedna osoba tworzy zdania z jedną formą, druga musi je przerobić na drugą, zmieniając sens (i dopisując krótkie wyjaśnienie po polsku).
Jak samodzielnie trenować verb patterns na co dzień
Bez kontaktu z żywym językiem nawet najlepszy zestaw ćwiczeń zostanie w zeszycie. Verb patterns da się jednak spokojnie wpleść w codzienność – bez „dodatkowej godziny gramatyki”.
- Mini-dziennik: na koniec dnia zapisać 3–4 zdania o tym, co się robiło, używając świadomie przynajmniej jednego wzoru: enjoy + -ing, decide + to, make somebody + verb. Np. Today I decided to start reading more.
- Fiszki z kontekstem: zamiast „enjoy – lubić”, lepiej: „enjoy + -ing: I enjoy reading in bed.”. Wtedy verb pattern jest od razu częścią słowa, a nie dodatkiem.
- Polowanie na wzory: podczas oglądania serialu lub czytania artykułu wypisywać dosłownie 2–3 przykłady zdań z verb patterns. Nie więcej – chodzi o regularność, nie o ilość.
- Przekształcanie gotowców: wziąć jedno zdanie z podręcznika i zrobić z niego trzy inne, zmieniając tylko verb pattern. Np. z I decided to go there. zrobić: I suggested going there., They wanted me to go there. itd.
Po kilku tygodniach takiego podejścia znajomość schematów zaczyna działać w tle. Verb patterns przestają być „tematem z gramatyki”, a stają się po prostu sposobem budowania zdań – dokładnie o to chodzi w sensownym treningu.