Słowo „dotyczy” oznacza, że coś odnosi się do określonej sprawy, osoby lub zagadnienia. Informuje, jaki jest zakres tematu, czego coś się tyczy, z czym pozostaje w związku. Używane jest zarówno w języku potocznym, jak i urzędowym – od prostego „to dotyczy ciebie” po oficjalne „pismo dotyczy zmiany warunków umowy”.
Wszystkie synonimy słowa „dotyczy”
Poniżej zestawienie najczęściej używanych synonimów czasownika „dotyczyć” (oraz równoważnych wyrażeń), uporządkowanych alfabetycznie:
Synonimy: obejmuje, odnosi się do, porusza, powiązane jest z, ma związek z, mówi o, nawiązuje do, odnosi się wprost do, odnosi się szczególnie do, pozostaje w związku z, są związane z, dotyka, jest związane z, jest o, tyczy się, traktuje o, wiąże się z, w przedmiocie, w odniesieniu do, w zakresie, w sprawie, zahacza o, związane jest z
„Dotyczy” ma zarówno odpowiedniki czysto czasownikowe (odnosi się do, tyczy się), jak i szereg utartych zwrotów przyimkowych (w sprawie, w zakresie, w przedmiocie), które pełnią podobną funkcję, zwłaszcza w języku urzędowym.
Grupy znaczeniowe i konteksty użycia
1. Styl neutralny i potoczny
- odnosi się do
- tyczy się
- ma związek z
- powiązane jest z
- związane jest z / jest związane z / są związane z
- wiąże się z
- pozostaje w związku z
Te formy dobrze sprawdzają się w codziennej komunikacji, rozmowach służbowych, mailach do współpracowników czy w tekstach popularnonaukowych.
2. Styl oficjalny, urzędowy, prawniczy
- w sprawie
- w zakresie
- w przedmiocie
- w odniesieniu do
- odnosi się wprost do
- odnosi się szczególnie do
- obejmuje
W pismach urzędowych słowo „dotyczy” często jest wręcz nagłówkiem („Dotyczy: …”), a pozostałe konstrukcje pojawiają się już w treści. „W przedmiocie” bywa postrzegane jako bardzo oficjalne, miejscami nawet nadmiernie sformalizowane.
Między „w sprawie” a „w przedmiocie” istnieje delikatna różnica stylistyczna: pierwsze brzmi po prostu urzędowo, drugie – urzędowo i sztywno. W tekstach do ludzi, a nie do akt, bezpieczniejsze zwykle będzie „w sprawie”.
3. Treść, temat, zakres informacji
- mówi o
- jest o
- traktuje o
- nawiązuje do
- porusza
- zahacza o
- obejmuje
Te wyrażenia pojawiają się najczęściej przy opisie tekstów, wystąpień, filmów, raportów, a także przy charakteryzowaniu zakresu tematycznego jakiegoś zjawiska.
4. Zabarwienie emocjonalne, problem, wpływ
- dotyka
- zahacza o
- porusza
W tym polu znaczeniowym „dotyczy” nie jest już tylko neutralnym wskaźnikiem zakresu, lecz ma wydźwięk osobisty lub wartościujący – sugeruje, że coś kogoś dosięga, obejmuje jego sytuację, doświadczenie lub wrażliwość.
„Dotyka” w znaczeniu „odnosi się do” pojawia się zwykle tam, gdzie w tle jest czyjś los, emocje lub krzywda: problem szczególnie dotyka osób starszych. W zdaniach ściśle technicznych lepiej brzmią formy neutralne: przepis odnosi się do, regulacja obejmuje.
Różnice między wybranymi synonimami
„Odnosi się do” a „tyczy się”
Odnosi się do jest neutralne, poprawne w każdym rejestrze języka – od prac naukowych po zwykły mail. Brzmi nieco bardziej książkowo niż „dotyczy”, ale nie jest przesadnie oficjalne.
Tyczy się jest trochę bardziej potoczne, bywa odbierane jako swobodne, a w niektórych zdaniach – zbyt lekkie jak na ton wypowiedzi. W tekstach oficjalnych lepiej pozostać przy „odnosi się do” lub „dotyczy”.
„W sprawie” a „w zakresie”
W sprawie wskazuje ogólnie temat pisma czy rozmowy, bez podkreślania granic czy obszaru regulacji. Nadaje się zarówno do korespondencji urzędowej, jak i biznesowej.
W zakresie sugeruje wyraźnie określone pole działania, kompetencji lub regulacji. Częste w aktach prawnych, umowach, dokumentacji technicznej: „w zakresie bezpieczeństwa”, „w zakresie ochrony danych”.
„Traktuje o” a „mówi o”
Traktuje o ma odcień podniosły lub literacki. Chętnie używane w recenzjach, opisach książek, analizach: „powieść traktuje o…”. W zwykłej rozmowie brzmi momentami zbyt uroczyście.
Mówi o jest zupełnie neutralne i bardzo częste w mowie potocznej. Zastępuje „dotyczy” tam, gdzie mowa o treści wypowiedzi, filmu, artykułu.
„Porusza” a „zahacza o”
Porusza oznacza, że dany tekst, wypowiedź czy działanie podejmuje jakiś temat w sposób wyraźny: „raport porusza kwestie klimatyczne”.
Zahacza o sugeruje, że temat pojawia się raczej na marginesie, niejako przy okazji, często tylko częściowo lub powierzchownie.
Przykłady użycia synonimów w zdaniach
1. Nowe przepisy odnoszą się do wszystkich umów zawieranych po 1 stycznia 2025 roku.
2. Pismo w sprawie zmian organizacyjnych zostanie wysłane do wszystkich pracowników w przyszłym tygodniu.
3. Raport traktuje o wpływie pracy zdalnej na efektywność zespołów projektowych.
4. Problem nadmiernych kosztów szczególnie dotyka małych i średnich przedsiębiorstw.
5. Artykuł tylko częściowo zahacza o kwestie etyczne, koncentruje się głównie na aspektach technicznych.