Czy dziecko idące we wrześniu do pierwszej klasy musi wcześniej uczęszczać do zerówki? Odpowiedź zależy od wieku dziecka i obowiązujących przepisów oświatowych. Od 2017 roku część dzieci ma obowiązek uczestnictwa w rocznym przygotowaniu przedszkolnym, podczas gdy dla innych pozostaje to dobrowolne. Przepisy są jasne, ale warto znać szczegóły, które mogą wpłynąć na decyzję rodziców. Poniżej wszystkie niezbędne informacje o obowiązku szkolnym i przedszkolnym.
Kiedy zerówka jest obowiązkowa
Obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego dotyczy wszystkich dzieci, które w danym roku kalendarzowym kończą 6 lat. Oznacza to, że jeśli dziecko urodziło się w 2018 roku, we wrześniu 2024 roku musi rozpocząć naukę w zerówce.
Ten obowiązek obejmuje dzieci sześcioletnie niezależnie od tego, czy uczęszczają do przedszkola publicznego, niepublicznego, oddziału przedszkolnego przy szkole podstawowej czy punktu przedszkolnego. Forma wychowania przedszkolnego nie ma znaczenia – ważne, aby dziecko w tym było objęte edukacją przedszkolną.
Obowiązek ten trwa rok – od 1 września do końca czerwca następnego roku. Nie można z niego zrezygnować ani go skrócić.
Wyjątek stanowią dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. W ich przypadku obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego może zostać odroczony na wniosek rodziców, po uzyskaniu pozytywnej opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej.
Dzieci pięcioletnie – dobrowolność uczestnictwa
Dla dzieci, które kończą 5 lat w danym roku kalendarzowym, uczestnictwo w zerówce pozostaje dobrowolne. Rodzice sami decydują, czy zapiszą dziecko do przedszkola, czy będą je wychowywać w domu.
Warto jednak wiedzieć, że od trzeciego roku życia dziecko ma prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego, a gmina jest zobowiązana zapewnić miejsce w przedszkolu publicznym lub oddziale przedszkolnym. To prawo, a nie obowiązek – nikt nie może zmusić rodziców do zapisania trzy-, cztero- czy pięciolatka do przedszkola.
Wiele rodzin decyduje się na wcześniejsze rozpoczęcie edukacji przedszkolnej ze względu na socjalizację dziecka, przyzwyczajenie do rytmu dnia czy konieczność pogodzenia opieki z pracą zawodową. To indywidualna decyzja każdej rodziny.
Co grozi za nieposłanie dziecka do zerówki
Niespełnienie obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego przez rodziców sześciolatka może skutkować konsekwencjami prawnymi. Gmina, na terenie której mieszka dziecko, monitoruje realizację tego obowiązku.
Procedura wygląda następująco:
- Wójt, burmistrz lub prezydent miasta powiadamia rodziców o obowiązku zapisania dziecka do przedszkola
- Jeśli rodzice nie dopełnią formalności, otrzymują upomnienie
- W przypadku dalszego braku reakcji sprawa może trafić do sądu rodzinnego
- Sąd może nałożyć na rodziców grzywnę lub skierować sprawę do kuratora sądowego
W praktyce organy samorządowe stosują podejście edukacyjne – najpierw wyjaśniają rodzicom obowiązek i próbują znaleźć rozwiązanie. Kary są ostatecznością, stosowaną gdy rodzice całkowicie ignorują przepisy.
Nieobecności w zerówce
Obowiązek uczęszczania do zerówki oznacza również konieczność regularnego uczestnictwa w zajęciach. Nieusprawiedliwione nieobecności dziecka są odnotowywane, a w przypadku ich dużej liczby dyrektor przedszkola może zgłosić sprawę do gminy.
Usprawiedliwione nieobecności obejmują chorobę dziecka, ważne sprawy rodzinne czy sytuacje losowe. Rodzice muszą poinformować przedszkole o przyczynie nieobecności, podobnie jak ma to miejsce w szkole podstawowej.
Odroczenie obowiązku szkolnego a zerówka
Niektóre dzieci nie są gotowe do rozpoczęcia nauki w pierwszej klasie mimo ukończenia 7 lat. W takiej sytuacji rodzice mogą wystąpić o odroczenie obowiązku szkolnego o jeden rok. Wymaga to jednak spełnienia określonych warunków.
Odroczenia można udzielić na podstawie:
- Opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie odroczenia
- Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego
- Wniosku rodziców złożonego do dyrektora szkoły
Dziecko, któremu odroczono rozpoczęcie nauki w szkole, kontynuuje edukację przedszkolną przez kolejny rok. Nie może pozostać w domu – nadal obowiązuje je uczestnictwo w wychowaniu przedszkolnym.
Odroczenie obowiązku szkolnego nie zwalnia z obowiązku przedszkolnego. Dziecko musi uczęszczać do zerówki przez cały okres odroczenia.
Wcześniejsze rozpoczęcie nauki szkolnej
Z kolei dzieci, które ukończyły 6 lat, mogą rozpocząć naukę w pierwszej klasie przed czasem – już jako sześciolatki. Wymaga to jednak spełnienia kilku warunków i uzyskania zgody dyrektora szkoły.
Dziecko musi wykazywać się gotowością szkolną potwierdzoną przez opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej. Sama chęć rodziców nie wystarczy – decyzję podejmuje dyrektor szkoły na podstawie dokumentacji i rozmowy z rodzicami.
Jeśli dziecko rozpocznie naukę w szkole jako sześciolatek, nie ma już obowiązku uczęszczania do zerówki. Obowiązek przedszkolny zostaje zastąpiony obowiązkiem szkolnym.
Gdzie można zrealizować obowiązek przedszkolny
Przepisy dają rodzicom wybór co do formy realizacji obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego. Nie musi to być klasyczne przedszkole – dostępnych jest kilka opcji.
Formy wychowania przedszkolnego
Obowiązek można zrealizować w:
- Przedszkolu publicznym lub niepublicznym
- Oddziale przedszkolnym przy szkole podstawowej
- Punkcie przedszkolnym
- Zespole wychowania przedszkolnego
Przedszkola publiczne i oddziały przedszkolne w szkołach publicznych są bezpłatne w zakresie podstawy programowej, czyli minimum 5 godzin dziennie. Dodatkowe godziny pobytu oraz wyżywienie mogą być płatne zgodnie z uchwałą rady gminy.
Przedszkola niepubliczne i prywatne punkty przedszkolne pobierają opłaty ustalone przez prowadzącego. Gmina może jednak dofinansować pobyt dziecka w niepublicznej placówce, jeśli nie ma miejsc w przedszkolach publicznych na danym terenie.
Praktyczne aspekty zapisów do zerówki
Rekrutacja do zerówki odbywa się zwykle w marcu lub kwietniu, na rok przed rozpoczęciem obowiązku szkolnego. Każda gmina ustala własny harmonogram i kryteria naboru do przedszkoli publicznych.
Najczęstsze kryteria przyjęć to:
- Miejsce zamieszkania w obwodzie przedszkola
- Wielodzietność rodziny
- Niepełnosprawność dziecka lub rodzica
- Samotne wychowywanie dziecka
Dzieci objęte obowiązkiem rocznego przygotowania przedszkolnego mają pierwszeństwo przed młodszymi. Gmina musi zapewnić im miejsce, nawet jeśli oznacza to utworzenie dodatkowego oddziału lub zwiększenie liczby miejsc w istniejących grupach.
Warto złożyć wniosek w terminie i do kilku placówek jednocześnie, jeśli taka możliwość istnieje w danej gminie. System rekrutacji elektronicznej ułatwia cały proces i pozwala na bieżąco śledzić status wniosku.
Przepisy dotyczące obowiązku przedszkolnego są jednoznaczne i dotyczą wszystkich sześciolatków bez wyjątku. Gminy dysponują narzędziami do egzekwowania tego obowiązku, choć w praktyce stawiają na dialog z rodzicami i pomoc w znalezieniu odpowiedniego miejsca dla dziecka. Znajomość przepisów pozwala uniknąć nieporozumień i zaplanować edukację dziecka zgodnie z prawem.