Notatka syntetyzująca to umiejętność, która przydaje się zarówno w szkole, na studiach, jak i w pracy zawodowej. Pozwala uporządkować informacje z wielu źródeł, wydobyć najważniejsze elementy i stworzyć spójny dokument. Jeśli masz trudności z tworzeniem takich notatek lub przygotowujesz się do matury, gdzie to zadanie może się pojawić, ten poradnik jest właśnie dla Ciebie. Poznasz konkretne techniki i wskazówki, które pomogą Ci napisać skuteczną notatkę syntetyzującą krok po kroku.
Czym jest notatka syntetyzująca?
Notatka syntetyzująca to zwięzły tekst, który łączy i porządkuje najważniejsze informacje z kilku źródeł na ten sam temat. Jej celem jest:
– Przedstawienie kluczowych informacji w uporządkowany sposób
– Pokazanie powiązań między różnymi źródłami
– Wydobycie najważniejszych tez, argumentów i wniosków
– Stworzenie nowej, spójnej całości bez powielania treści
W kontekście matury notatka syntetyzująca jest jednym z zadań sprawdzających umiejętność pracy z tekstem i syntezy informacji.
Przygotowanie do pisania notatki syntetyzującej
Zanim zaczniesz pisać, wykonaj następujące kroki przygotowawcze:
1. Dokładnie przeczytaj wszystkie teksty źródłowe co najmniej dwukrotnie
2. Zaznacz lub wypisz najważniejsze informacje z każdego tekstu
3. Zidentyfikuj główne tematy, które pojawiają się we wszystkich źródłach
4. Zwróć uwagę na podobieństwa i różnice w podejściu autorów
5. Określ, które informacje są kluczowe i powinny znaleźć się w notatce
Podczas analizy tekstów źródłowych używaj kolorowych zakreślaczy lub rób notatki na marginesie. Każdemu tekstowi możesz przypisać inny kolor, co ułatwi później identyfikację źródeł.
Struktura notatki syntetyzującej
Dobra notatka syntetyzująca ma przejrzystą strukturę. Oto jej kluczowe elementy:
Wprowadzenie
Rozpocznij od krótkiego wprowadzenia (1-2 zdania), które:
– Określa temat notatki
– Wymienia analizowane źródła (tytuły, autorów)
– Sygnalizuje cel notatki
Przykład: „Poniższa notatka syntetyzuje informacje z artykułów Jana Kowalskiego 'Zmiany klimatyczne’ oraz Anny Nowak 'Globalne ocieplenie – fakty i mity’ na temat przyczyn zmian klimatu.”
Część główna
W części głównej przedstaw najważniejsze informacje z tekstów źródłowych, grupując je tematycznie:
1. Podziel treść na 2-4 logiczne części tematyczne
2. W każdej części przedstaw syntezę informacji z różnych źródeł
3. Używaj słów łączących, wskazujących na podobieństwa i różnice: „obaj autorzy podkreślają”, „w przeciwieństwie do”, „z kolei”
4. Zachowaj obiektywizm – nie dodawaj własnych opinii
5. Pisz zwięźle, używając równoważników zdań lub krótkich zdań
Podsumowanie
Zakończ notatkę krótkim podsumowaniem (1-2 zdania), które:
– Zbiera najważniejsze wnioski
– Ewentualnie wskazuje na główną różnicę lub podobieństwo między tekstami
Praktyczne wskazówki do pisania notatki syntetyzującej
Technika syntetyzowania informacji
1. Stosuj metodę „punktów wspólnych” – najpierw zidentyfikuj informacje, które pojawiają się we wszystkich tekstach
2. Wykorzystuj technikę „porównywania i kontrastowania” – zestawiaj ze sobą podobne wątki z różnych tekstów
3. Używaj sformułowań wskazujących na źródło: „jak podkreśla autor pierwszego tekstu”, „według drugiego tekstu”
4. Pamiętaj o parafrazowaniu – nie kopiuj dosłownie fragmentów tekstów źródłowych
5. Zachowaj proporcje – poświęć podobną uwagę każdemu z tekstów źródłowych
Dobra notatka syntetyzująca nie jest streszczeniem kolejnych tekstów, lecz nową całością, która łączy informacje tematycznie, niezależnie od tego, w którym źródle się pojawiły.
Język i styl notatki
1. Pisz jasno i precyzyjnie, unikając zbędnych ozdobników
2. Stosuj słownictwo formalne i rzeczowy ton
3. Używaj czasowników w 3. osobie lub form bezosobowych
4. Stosuj wyrażenia porządkujące tekst: „po pierwsze”, „ponadto”, „z drugiej strony”
5. Unikaj powtórzeń – korzystaj z synonimów
Najczęstsze błędy i jak ich unikać
Pisząc notatkę syntetyzującą, wystrzegaj się następujących błędów:
– Streszczanie tekstów po kolei – zamiast tego grupuj informacje tematycznie
– Pomijanie istotnych informacji – upewnij się, że uwzględniasz kluczowe tezy z każdego tekstu
– Przepisywanie fragmentów – zawsze parafrazuj własnymi słowami
– Dodawanie własnych opinii – notatka syntetyzująca ma być obiektywna
– Zbyt długie wprowadzenie – powinno być zwięzłe i rzeczowe
– Brak odniesień do źródeł – zawsze wskazuj, skąd pochodzą informacje
Przykładowy schemat notatki syntetyzującej
Oto praktyczny schemat, który możesz wykorzystać przy pisaniu notatki syntetyzującej:
1. **Wprowadzenie**: „Poniższa notatka syntetyzuje informacje z tekstów [tytuły, autorzy] dotyczące [temat].”
2. **Część główna**:
– Aspekt 1: „Obaj autorzy zgadzają się, że… Pierwszy z nich podkreśla dodatkowo…, podczas gdy drugi zwraca uwagę na…”
– Aspekt 2: „Jeśli chodzi o…, w pierwszym tekście czytamy o…, natomiast drugi tekst koncentruje się na…”
– Aspekt 3: „Zarówno pierwszy, jak i drugi autor poruszają kwestię… Ich stanowiska są podobne/różnią się w zakresie…”
3. **Podsumowanie**: „Podsumowując, analizowane teksty przedstawiają [temat] z perspektywy… Główną różnicą/podobieństwem jest…”
Podczas pisania notatki syntetyzującej na maturze zwykle masz ograniczony czas. Dlatego kluczowe jest dobre zaplanowanie pracy – poświęć około 5-7 minut na analizę tekstów, 2-3 minuty na zaplanowanie struktury notatki i pozostały czas na jej napisanie.
Jak sprawdzić jakość swojej notatki syntetyzującej
Po napisaniu notatki syntetyzującej sprawdź, czy:
1. Uwzględniłeś wszystkie kluczowe informacje z tekstów źródłowych
2. Notatka ma jasną strukturę z wprowadzeniem, częścią główną i podsumowaniem
3. Informacje są pogrupowane tematycznie, a nie według źródeł
4. Wskazałeś na podobieństwa i różnice między tekstami
5. Używałeś własnych sformułowań, a nie cytatów
6. Zachowałeś obiektywizm
7. Notatka jest zwięzła i nie przekracza wymaganej długości (zwykle 60-90 słów)
Opanowanie sztuki pisania notatek syntetyzujących wymaga praktyki, ale gdy już opanujesz tę umiejętność, będziesz mógł skutecznie porządkować informacje z różnych źródeł nie tylko na egzaminach, ale również w życiu zawodowym i naukowym.