Pierwsze kroki - wybór obszaru. (Etap I)

Dobra praktyka

  • Kategoria:

    Samodzielność

  • Dodano:

    03.12.2019

1) Jak i kiedy poinformowaliście społeczność szkolną o programie? Kto dzięki temu włączył się w działania Zespołu? Który z elementów programu spotkał się ze szczególnym zainteresowaniem przedstawicieli społeczności szkolnej?

Informacje o przystąpieniu do tegorocznej edycji programu dyrekcja i koordynator przedstawili nauczycielom na sierpniowej radzie pedagogicznej. Nauczyciele uznali, że kontynuowanie pracy w programie to wartościowy pomysł. Skład Zespołu nieco się zmienił. W tym roku szkolnym pracujemy w dziewięcioosobowym Zespole: dyrektor, nauczyciel matematyki, języka polskiego, pedagog szkolny, nauczyciel wychowania przedszkolnego oraz czworo nauczycieli nauczania zintegrowanego. Uczniowie zostali poinformowani o programie we wrześniu i październiku. Byli twórcami kampanii informacyjnej dla rodziców, sami w ten sposób zdobywali informacje o programie i je rozpowszechniali ( tworzyli plakaty, ulotki, hasła tegorocznego programu). Rodzice zostali poinformowani o pracy podczas zebrań, otrzymali także informację przez dziennik elektroniczny.

Nauczyciele najbardziej byli zainteresowani obszarem, w którym w tym roku będziemy pracować. Na radzie pedagogicznej przypomnieliśmy rekomendacje wypracowane na zakończenie zeszłorocznej edycji programu i omówiliśmy, w jaki sposób będziemy wybierać obszar do tegorocznej pracy. Uczniowie dopytywali, czy część działań z zeszłego roku będzie kontynuowana. Dali jasny sygnał, że chcieliby już planować tegoroczną pracę, a etap badania potrzeb nie jest przez nich lubianym elementem programu.

2) Jaki obszar wybraliście i dlaczego? Opiszcie proces dokonywania wyboru obszaru.

Na zebraniu Zespołu przeanalizowaliśmy wnioski z nadzoru pedagogicznego dyrektora szkoły i rekomendacje, wróciliśmy także do wszystkich spostrzeżeń i wniosków, które zebraliśmy po zeszłorocznej edycji programu. Wspólnie z kilkoma uczniami przeanalizowaliśmy także wypełnione przez nich mini-plakaty promujące tegoroczną edycję programu. Z tej analizy wyłoniły nam się dwa obszary, którymi naszym zdaniem powinniśmy się zająć w tym roku: samodzielność i budowanie dobrych relacji. Podczas dyskusji doszliśmy do wniosku, że nasi uczniowie starają się już brać odpowiedzialność za naukę, rozwijanie swoich pasji, tworzenie dobrego klimatu w szkole, ale w naszym odczuciu nie jest to działanie powszechne. Mamy spory problem z aktywnością Samorządu Uczniowskiego, uczniowie nie współpracują pomiędzy klasami, nie potrafią doceniać i cieszyć się z sukcesów kolegów i koleżanek, promować swoich pasji i umiejętności. Wielu nauczycieli nadal boi się oddać inicjatywę w ręce uczniów, przygotowuje za uczniów materiały, pisze scenariusze, nie docenia pracy na błędach. Podobnie jest z rodzicami – wielu wykonuje różne czynności za uczniów w przekonaniu, że zrobią to sprawniej i efektowniej. Ostatecznie wybraliśmy obszar samodzielność. Podczas badania potrzeb sprawdzimy, czy nasze spostrzeżenia pokryją się z potrzebami szkolnej społeczności.

3) Określcie, co już wiecie: jakie są posiadane przez Was zasoby i braki w odniesieniu do wybranego obszaru? Jakie są Wasze mocne i słabe strony? Jakie czynniki (szanse i ograniczenia) zewnętrzne powinniście uwzględnić? [Zamieście w opisie tabelę analizy zasobów]

Wybrany obszar: SAMODZIELNOŚĆ

Jakie są nasze mocne strony w ramach
wybranego obszaru?

Jakie są nasze słabe strony w ramach
wybranego obszaru?

-nauczyciele, zwłaszcza klas 0-3, mocno pracują podczas zajęć lekcyjnych, wycieczek, imprez szkolnych nad samodzielnością uczniów,

- w klasach 4-8 wielu nauczycieli przekazuje kompetencje w ręce uczniów podczas lekcji (sprawdzanie koleżeńskie zadań domowych i na lekcjach, pomoc kolegom/koleżankom przy tablicy),

- wprowadzone w klasach piątych innowacje z języka polskiego i matematyki mają na celu zwiększenie kompetencji uczniów, które mają przełożyć się na ich samodzielność,

-  sukces Pierwszych Targów Samodzielności

– uczniowie zgłaszają potrzebę  przygotowania kolejnej edycji,

- młodsze dzieci podejmują wyzwania, są kreatywne,

- na lekcjach stosowane są różnorodne metody i formy pracy mobilizujące uczniów do samodzielności,

-  wielu uczniów bierze udział w róznorodnych warsztatach organizowanych na terenie szkoły,

-  klasy z nauczycielami odwiedzają zakłady pracy i poznają różnorodne zawody,

-  uczniowie samodzielne tworzą i wykorzystują na lekcjach pomoce dydaktyczne,

- wyjazdy na wycieczki i zielone szkoły – staramy się ograniczać ilości rodziców jako opiekunów,

- kreatywne zajęcia w świetlicy szkolnej,

- mnogość propozycji wolontariackich

 ( działalność szkolnego Koła Wolontariatu),

- samodzielne przygotowywanie przez uczniów posiłków na zajęciach,

- współpraca uczniów przy tworzeniu imprez szkolnych,

- uczniowie chcą prezentować swoje talenty na forum szkoły,

- zakaz używania telefonów komórkowych przekłada się czasami  na pomysły kreatywnego spędzania czasu na przerwach

 - uczniowie biorący udział w projektach, eksperymentują, podejmują ryzyko,

 

- są wśród nas nauczyciele pracujący różnorodnymi metodami i chętnie podzielą się swoimi doświadczeniami z innymi nauczycielami

 

- część grona pedagogicznego stosuje zasady oceniania kształtującego, co ma na celu wzmacnianie samodzielności uczniów

 

- dobre wyposażenie szkoły ( sprzęt do eksperymentowania, mikroskopy,

tablice multimedialne,

dostęp do Internetu i komputera w każdej sali),

 

-są nauczyciele, którzy nie wierzą , że uczniowie potrafią działać samodzielnie: mocno ingerują w prace dzieci, zwłaszcza, jeśli mają być eksponowane poza klasą, szkołą (konkursy pozaszkolne, prezentacje multimedialne, przygotowywanie imprez szkolnych, rozwiązywanie konfliktów),

- uczniowie są mocno kontrolowani – bardzo wielu nauczycieli nie pozwala na samodzielność nawet na przerwach,

- zauważamy u uczniów „wyuczoną bezradność” w domu, wielu uczniów nie chce w związku z tym podejmować prostych wyzwań,

- uczniowie chcą, by wyniki ich pracy były widoczne natychmiast, nie potrafią oczekiwać na efekt przez dłuższy czas; bardzo cięzko jest im zaplanować i przeprowadzić pracę kilkuetapową, rozłożoną w czasie,

- w starszych klasach rodzice niezbyt chętnie włączają się do współpracy z nauczycielami i uczniami,

- mało atrakcyjne boisko szkolne, plac zabaw, niedostępny sprzęt sportowy na przerwach,

- niechęć nauczycieli do delegowania niektórych zadań na uczniów, nauczyciele nie chcą "wypuścić władzy z rąk",

- problemy z dyscypliną – samodzielność kojarzy się bardzo wielu uczniom z przyzwoleniem na chaos i bałagan,

- wielu uczniów nie bierze odpowiedzialności za swoją pracę, przeszkadza, dekoncentruje kolegów i koleżanki,

- napięte grafiki zajęć uczniów,

- bardzo dużo zadań domowych i nauki,

- nieelastyczne godziny dojazdów autobusów szkolnych do szkoły,

- przepełniona świetlica,

- brak miejsca, w którym uczniowie mogliby spędzać wspólny czas, planować, wykonywać projekty itp.,

- brak kącików wypoczynkowych w budynku szkoły,

- bardzo niska aktywność Samorządu Uczniowskiego, brak samodzielności przy przeprowadzaniu akcji,- rodzice ( częściej w młodszych klasach) wykonują bądź udoskonalają prace dzieci,

- brak auli pozwalającej w sprzyjającej atmosferze prezentować umiejętności muzyczne, wokalne, aktorskie uczniów

- niewystarczająca aktywność uczniów na warsztatach,

 

-w projekty angażuje się ciągle ta sama grupa uczniów,

 

- część nauczycieli nie widzi potrzeby zdobywania umiejętności w zakresie metod nauczania stymulujących uczniów do zwiększania samodzielności i brania odpowiedzialności za swoją naukę,

 

- dzieci nie biorą odpowiedzialności za własną naukę,

 

- rodzice wyręczają dzieci ( młodsze i starsze),

 

- uczniowie uważają, że nauczyciel powinien „wszystko wytłumaczyć” i przygotować,

 

- niewiele zajęć pozalekcyjnych dla dzieci uwzględniających ich głosy i potrzeby,

Jakie okoliczności zewnętrzne możemy wykorzystać jako szansę do zmiany?

Co powinniśmy uwzględnić, jako ograniczenia zewnętrzne (zagrożenia), podczas planowania zmian?

-bardzo dużo konkursów spływających do szkoły- uczniowie mogą wykazać się samodzielnością w doborze tematów, materiałów i sposobu realizacji wymagań konkursów,

-świadomość niektórych rodziców, że należy pracować nad samodzielnością dzieci (niestety jest to także ograniczenie, bo zbyt wielu rodziców nie wierzy lub nie pozwala dzieciom na samodzielność stosowną do ich wieku i rozwoju),

- bardzo prężna współpraca z Miejskim Domem Kultury, Biblioteką Publiczną, ZHP,

- nawiązywanie i rozwijanie współpracy z innymi szkołami w gminie,

-  udział w projekcie międzynarodowym,

- bliskość dużego miasta z licznymi zakładami pracy, instytucjami, uczelniami wyższymi,

- nawiązane kontakty z pracownikami naukowymi, właścicielami zakładów pracy,

 - rywalizacja między szkołami w gminie o ucznia.

-pożeracze czasu (telefon, komputer, portale społecznościowe), które powodują, ze dzieci uznają inną działalność za stratę czasu,

- zbyt obszerna podstawa programowa - szkoda każdej lekcji, mamy (nauczyciele) poczucie, że każde przedstawienie, impreza, warsztat zabiera nam lekcje,

- ograniczenia czasowe uczniów i nauczycieli,

-  stały, bez możliwości modyfikacji, plan dowozów uczniów do szkoły,

- czas ( uczniowie mają wypełniony czas pozalekcyjny),

 

- brak funduszy szkolnych,

 

- nadopiekuńczość rodziców,

 

- postawa roszczeniowa wielu rodziców wobec szkoły i nauczycieli,

 

 

4) Określcie, czego nie wiecie: jakich informacji Wam brakuje, a które chcielibyście uszczegółowić. Spiszcie przykładowe pytania, które chcielibyście zadać społeczności szkolnej w odniesieniu do wybranego obszaru.

Podczas akcji informacyjnej o programie uczniowie wypełniali swoimi spostrzeżeniami mini-plakat tegorocznej edycji programu. Po przeanalizowaniu wpisów, rysunków, sugestii zastanawiamy się, który kierunek pracy będzie w tym najbardziej odpowiadał na potrzeby społeczności szkolnej: podążanie w stronę samodzielności czy skupienie się na budowaniu dobrych relacji. Spisaliśmy wiele pytań. Do badania potrzeb wspólnie z uczniami je przeselekcjonujemy i wybierzemy te, które wydadzą nam się najistotniejsze.

Poniżej przedstawiam zestaw pytań, który stworzyliśmy wspólnie z uczniami:

 Pytania skierowane do uczniów:

1. Czy chciałbyś/chciałabyś opiekować się młodszymi uczniami?

2. Czy  chciałbyś/chciałabyś organizować zajęcia dla młodszych kolegów/koleżanek? Jak wyobrażasz sobie takie zajęcia? Jakie tematy  chciałbyś/chciałabyś poruszyć na takich zajęciach?

3. Czy  chciałbyś/chciałabyś, żeby starsi koledzy/koleżanki prowadzili zajęcia w Twojej klasie? Czego chciałbyś się od nich nauczyć?

4. Czego brakuje w naszej szkole, żebyś mógł/mogła pielęgnować relacje koleżeńskie w szkole?

5. Co robisz w szkole przed rozpoczęciem lekcji?

6. Co robisz w szkole podczas dużych przerw?

7. Co mogłoby uatrakcyjnić duże przerwy?

8. Czy na lekcjach możesz uczyć się na błędach? Czy lubisz taka pracę? Dlaczego?

9. Czy jesteś samodzielny w czynnościach samoobsługowych? Co sam robisz w domu i w szkole?

10. Czy zaangażowałabyś się/ zaangażowałbyś się w Targi Samodzielności? Jak widzisz swoją rolę podczas tego działania?

11. Czego brakuje w naszej szkole, żebyś mógł/ mogła rozwijać swoje pasje?

12. Czego brakuje w naszej szkole, żebyś czuł się doceniony przez rówieśników, nauczycieli, rodziców?

13. Czy lubisz przekazywać informacje o swoich sukcesach innym uczniom? Tak/Nie. Dlaczego?

14. Na których lekcjach czujesz, że nauczyciel pozwala ci na pewną samodzielność?

15. Co robisz na lekcjach samodzielnie?

16. Czy chciałbyś w szkole innym uczniom opowiedzieć o swoich zainteresowaniach, pasjach? W jaki sposób?

17. Czy chciałbyś być współorganizatorem drugiej edycji Targów Samodzielności? Jak widzisz swoją rolę na Targach?

18.  Jakie problemy masz w relacjach:

a) z innymi uczniami

b) z rodzicami

c) z nauczycielami

4.Co możesz zrobić, by poprawić swoje relacje z innymi uczniami, nauczycielami, rodzicami?

 

Pytania skierowane do nauczycieli:

1. Jakie działania, które podejmujesz przyczyniają się do samodzielności uczniów?

2. Co Ci przeszkadza, by pozwolić uczniom na samodzielność? Co mógłbyś/mogłabyś z tym zrobić?

3.  Jakie problemy mają uczniowie w relacjach:

a) z innymi uczniami

b) z rodzicami

c) z nauczycielami

4.Co możesz zrobić, by uczniowie poprawili swoje relacje z innymi uczniami, nauczycielami, rodzicami?

 

Pytania skierowane do rodziców:

1.Co Ci przeszkadza, by pozwolić dziecku na samodzielność? Czego się obawaisz?

2. Które działania podejmowane przez szkołe przyczyniają się do samodzielności uczniów?

3.Jakie dzieci mają  stałe obowiązki?

4. Czy dziecko lubi mówić o swoich sukcesach? Komu najchętniej o nich opowiada? Jeśli nie lubi, to z czego to wynika?

5. Czy Twoje dziecko ma w szkole przyjaciół, kolegów, koleżanki?

6. Czy Twoje dziecko lubi/ nie lubi nauczycieli? Co w nich ceni? Na co się skarży?

5) Zastanówcie się, do kogo chcielibyście skierować badanie potrzeb, kiedy i jak (z użyciem jakich metod/narzędzi) zamierzacie przebadać.

Badanie potrzeb będziemy kierować do uczniów, nauczycieli, rodziców. Myślimy też o zebraniu opinii wśród przyjaciół szkoły, czyli instytucji i osób, które wspierają działania  naszej placówki.

Wykorzystamy gadającą ścianę, pytanie na sznurku, wywiady, rysunkową ankietę, obserwację. Badanie będziemy przeprowadzać od ostatniego tygodnia listopada, przez cały grudzień ( w grudniu planujemy wykorzystać na badanie czas wywiadówek, coroczne spotkanie Przyjaciół Szkoły oraz  Mikołajkowe imprezy okolicznościowe). Zakończymy badanie w drugim tygodniu stycznia. Wspólnie z uczniami podzielimy się zadaniami, ustalimy harmonogram, rozpiszemy terminy. Harmonogram będzie dostępny dla wszystkich w jednej  – każdy będzie mógł na nim dopisać swoje spostrzeżenia, obserwacje i potrzeby, bowiem z doświadczenia wiemy, że nasze plany muszą być poddawane bieżącej ewaluacji i elastycznie musimy reagować na zmieniającą się szkolną rzeczywistość.