Wodny świat pierwotniaków. (Odkrywaj, eksperymentuj, dociekaj II)

Dobra praktyka

  • Autor:

    Barbara Dyba

  • Szkoła:

    Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 2

    (Podstawowy)

  • Kateogria:

    odkrywanie zorganizowane

  • Dodano:

    02.05.2016

1) Z jaką grupą pracowałeś/aś? Jak liczna ona była? W której klasie realizowałeś/aś ścieżkę?

Zdecydowałam się na pracę z uczniami (łącznie ok. 5 osób) z klasy 2 liceum ogólnokształcącego, w ramach dodatkowych zajęć z przyrody (cykl przyrodniczych spotkań- Przyroda w świcie nauki, który prowadzę w szkole).

2) Na który poziom odkrywania się zdecydowałeś/aś i dlaczego? Jak oceniłeś/aś gotowość do odkrywania Twoich uczniów?

Zdecydowałam się na zorganizowane odkrywanie, ze względu na elementy wymagające przygotowania do planowanej hodowli. Ze względów bezpieczeństwa - woda rzeczna była pobierana przeze mnie (pobór wody do hodowli powinien odbywać się z terenów trudnodostępnych, bo i czasem najmniej zanieczyszczonych przez człowieka, czyli jest to bezpośredni brzeg rzeki, czasem i zatoczka na jej środku).  Ponadto, zgłoszeni uczniowie pracują nad rozwojem w kierunku humanistycznym i w obawie o ewentualne niepowodzenie doświadczenia- zdecydowaliśmy o tym rodzaju odkrywania- woleli postępować wedle instruktarzu. Ten typ odkrywania już znają i jest on dla nich najbardziej dogodny.

3) Jakie kompetencje - “nawyki myślowe” - będą kształcić Twoi uczniowie? Dlaczego akurat te?

Wybrane kompetencje to:


1. Zdolność do realizacji wszystkich etapów metody badawczej oraz kształtowanie takich umiejętności towarzyszących jak: dokładność i sumienność pracy oraz gromadzenie dokumentacji własnej pracy

 

2.Współpraca w małej grupie- uczniowie mogli  konfrontować swoją wiedze z wiedzą kolegi/koleżanki, mogli wspólnie dochodzić do jednej wersji odpowiedzi na zadawane pytania badawcze, chętniej, realizowali wszystkie niezbędne wskazówki, a poprzez to - budowali miła atmosferę na zajęciach dodatkowych

 3. Kształtowanie postawy poszukującej - szczególnie w trakcie elementu mikroskopowania oraz dbania o hodowlę

4.Cieszenie się z wyników i dziwienie się światu- mikroskopowanie umożliwia poznanie uczniom form życia, którego nawet się nie spodziewali (opisane dokładniej w pyt 15.)

4) Jaki jest temat lub zakres tematyczny? Czy uczniowie mieli wpływ na wybór tematu/zakresu tematycznego?

Temat został wybrany przez uczniów spośród zapropononowanych i zaakceptowany z poprawkami już ok. początku semestru II.

5) Jakie są cele związane z wybranym tematem/zakresem tematycznym? Jakie informacje, związane z tematem/zakresem tematycznym powinni poznać uczniowie i jakie umiejętności (poza tymi z punktu 3) powinni doskonalić?

Dodatkowe umiejętności i wykształcane postawy podczas zajęć:

- organizacja  i dbałość o stanowisko mikroskopowe, zgodnie z BHP

- chęć samodoskonalenia się i rozwoju w dodatkowej dziedzinie naukowej

- planowanie i zarządzenie własnym czasem (niezbędne było znalezienie chwili czasu na regularne dokarmianie hodowli)

- kształtowanie wytrwałości i cierpliwej postawy w osiąganiu zamierzonych celów

6) Jak zaplanowałeś/aś prace i jakie materiały przygotowałeś/aś dla uczniów? [Zamieść harmonogram i materiały, które stworzyłeś/aś, szczególnie te, które miały pomóc uczniom rozwinąć konkretne nawyki myślowe.]

Przygotowania:
Przygotowania obejmowały pobranie wody z jednej z krakowskich rzek Drwinki, przy ujściu Parku Rzecznego Drwinka. Woda była pobierana do wyparzonego pojemnika (tak, aby zlikwidować rozwój mikroorganizmów i niepożądanych bakterii).
Z terenu pobrano także trawę znajdująca się nieopodal brzegu rzecznego (zachowanie zbieżności fauny i flory).

Kolejnym elementem było przygotowanie hodowli w szkole, ustalenie dyżurów na doglądnie hodowli. Zbadano stano życia w wodzie czystej, pobranej z rzeki tak, aby dokonać odczytu dla próby kontrolnej (zerowej). Próbę badawczą diagnozowano poprzez obserwację mikroskopową po 2 dniach, 1 tygodniu oraz dwóch (potrzeba obserwacji fauny, która następuje po sobie).

Uczniowie mieli doglądać hodowlę i dokarmiać przegotowanymi produktami warzywno- owocowymi co 2-3 dni.
Dodatkowo, mieli także obserwować zmianę zapachu, koloru, mętności wody w szklanym naczyniu.
W ciagu zadania założono 3 hodowle, w tym do jednego słoika pobrano wodę z akwarium i obserwowano rozwój fauny i flory (m.in. po to, by obserwować drobne  glony, których brak w wodzie rzecznej).

W wolnym czasie podsyłałam uczniom artykuły popularnonaukowe, aby rozeznali się w tematyce:
http://www.kierunekwodkan.pl/artykul,4479,pierwotniaki-w-wodzie-pitnej.html
http://www.gk24.pl/zdrowie-i-uroda/art/4426371,wirusy-grzyby-pierwotniaki-bakterie-chorobotworcze-dopadna-cie-w-chwili-slabosci,id,t.html
http://www.laboratoria.xtech.pl/artykuly/rola-pierwotniakow-w-osadzie-czynnym-37072-6

Oznaczanie taksonów i podsumowywanie kolejnych etapów zadania.
Uczniowie podczas spotkania podsumowującego zebrali, przedyskutowali  zapiski z obserwacji z dni poprzednich. Zestawiliśmy hodowlę rzeczną z hodowlą "akwariową" i odnieśliśmy do próby kontrolnej z początku hodowli. Z tego względu, że najwięcej form życia jest dostrzegane po 2 tygodniach- wtedy też obyło się spotkanie, gdzie z pomocą materiałów Internetowych i mikroskopu oznaczano najróżniejsze formy pierwotniaków (Protozoa).

7) Jakie narzędzia TIK wykorzystaliście i dlaczego? [Jakiej pomocy potrzebowali uczniowie, by ich użyć?]

Głównym narzędziem był komputer, w którym przy użyciu Internetu wyszukiwaliśmy informacji na temat form pierwotniaków (Protozoa). Ponadto, rozpoznawanie, powiększanie obrazów do oznaczania form pod mikroskopem i lupą ułatwiły zdjęcia i ryciny, które wyświetlaliśmy przy pomocy tablicy interaktywnej.

8) Jak wprowadziłeś uczniów w metodę odkrywania?

Uczniowie nie pracowali już pierwszy raz metodą odkrywania.
Zastosowałam element kierowania samodzielną pracą ucznia poprzez udzielanie wskazówek i instruktarzu do przeprowadzenia doświadczenia.
Uczniowie umieli już mikroskopować, ponieważ uczestniczyli w poprzednich zajęciach Szkoły z klasa 2.0,  gdzie poznawaliśmy techniki mikroskopowania. Zajęcia miały także charakter kontynuacji nabywanych umiejętności, były doskonaleniem poznanego już wcześniej warsztatu pracy.

9) Jakie polecenia i wytyczne otrzymali uczniowie?

 Uczniowie znali przebieg prac nad hodowlą, gdyż regularnie udzielałam im informacji, co należy wykonać. Ponadto, w razie wątpliwości zadawali pytania do nauczyciela lub starali się nawzajem sobie pomagać.

10) Jaki przebieg miały zajęcia? Jak wyglądała praca uczniów i jak poradzili sobie zgodnie z poziomem odkrywania, który przyjąłeś/aś?

Zajęcia trwały w czasie, odbyło się kilka krótkich spotkań, w tym jedno dłuższe ok. 45 minutowe poświęcone już diagnozowaniu fauny. Uczniowie nie pierwszy raz uczestniczą w tym poziomie odkrywania, ponadto bardzo dobrze i chętnie pracują wedle wskazówek. Czują się pewnie i zdecydowanie wykonując zadania im powierzone w tym typie odkrywania.

11) Czy uczniowie popełniali błędy? Jeśli tak, to napisz jakie? Jak sobie z nimi poradzili i jakie wnioski wyciągnęli?

Uczniowie byli doświadczeni jeśli chodzi o obsługę mikroskopu i wykonanie preparatów, nie mieli problemów w wykonaniem diagnozowania i rozpoznania taksonu. Nie dostrzegłam błędów, które znacząco mogłyby wpłynąć na pracę i przebieg doświadczenia. Mogę ocenić z perspektywy, że stopnień przygotowania uczniów do zadania był bardzo dobry.

12) W jaki sposób w czasie swojej pracy uczniowie rozwijali wybrane nawyki myślowe?

Uczniowie przede wszystkie rozwijali nawyki myślowe podczas poszukiwania materiałów na temat pierwotniaków(Protozoa), ale także przy diagnozie taksonów. Bardzo fajnie łączyli element budowy ciała zwierzęcia do funkcji, jaką może spełniać. Grupa uczniów jest bardzo zdolna, ma dobrze rozwinięte przyczynowo- skutkowe rozumowanie, poniekąd też przez rozszerzone zajęcia humanistyczne z dziennikarstwa. Bardzo dobrze wykorzystują ten element do pracy także w naukach biologicznych.

13) Czy wszystko udało ci się przeprowadzić zgodnie z planem? Jakie były mocne i słabe punkty, co się udało, a czego nie udało ci się zrealizować? Odnieś się do poziomów odkrywania i nawyków myślowych.

Uczniowie pracowali z zaangażowaniem i dbałością o sprzęt.
Można powiedzieć,że wykazali się systematyczną praca i dobrze zorganizowali sobie zarówno stanowisko makroskopowe, jak i dobrze poprowadzili hodowlę. Uczniów cechowała dbałość o poprawne zdniagnozowanie okazu pod mikroskopem, zadawali pytania, chętnie przychodzili doglądać hodowlę przez zajęciami. Systematycznie także sprawdzali jaka fauna następowała po sobie w trakie pomiarów.Nie poddawali się, gdy coś poszło nie tak- starali się zapytać, jak rozwiązać problem. Chętnie oczekiwali wskazówek, daletgo ten poziom odkrywania poraz kolejny sprawdził się w grupie rewelacyjnie.

14) Jakie były refleksje i przemyślenia uczniów odnośnie tego zadania? [Możesz przytoczyć kilka wypowiedzi uczniów.]

Uczniowie byli zafascynowali, że w trakcie hodowli zmienia się fauna wodna. Od krystalicznie czystej wody, poprzez wodę zmętniałą, aż do wody pełnej zawiesin- kwitła różnorodność życia. Jednym z głównym objawów reakcji była radość, że "coś się rusza pod mikroskopem", "o, jest coś nowego", "nie spodziewałem się, że w tej dwutygodniowej wodzie coś może jeszcze żyć...i to w takiej ilości". Dużym elementem zaskoczenia była także flora makroskopowa, która została zawleczona do słoika z trawą zerwaną z pól- zaobserwowana w próbie kontrolnej. Znalazły się tam formy larwalne chrząszczy, które rozbudziły niemała ciekawość uczniów.
Uczniowie czuli się usatysfakcjonowani.

15) Jaki element ścieżki zaprezentujecie w czasie szkolnego Festiwalu 2.0? Jaką formę będzie miała Wasza prezentacja? W jaki sposób opowiecie zgromadzonej publiczności o odkrywaniu?

Część wyników pracy nad hodowlą została już wykorzystana do prezentacji na Dniach Otwartych naszej szkoły. Uczniowie mogli zaprezentować część swojej pracy poprzez bezpośredni pokaz hodowli pod mikroskopem- osoby chętne oglądały "życie wodne" spod mikroskopu, a uczniowie instruowali ich co do obsługi mikroskopu czy też informowali o taksonach znajdujących się w preparacie.
Dodatkowo w trakcie festiwalu zaprezentujemy krótką prezentację multimedialną, gdzie uczniowie przede wszystkim opatrzą ją swoim komentarzem- przedstawią bezpośrednie odczucia z uczestnictwa w tym przedsięwzięciu.