Laboratorium 4b - "Góra lodowa" (Odkrywaj, eksperymentuj, dociekaj II)

Dobra praktyka

  • Autor:

    Iwona Majchrzak

  • Szkoła:

    Szkoła Podstawowa nr 2 im. Marii Konopnickiej w Koluszkach

    (Podstawowy)

  • Kateogria:

    odkrywanie zorganizowane

  • Źródło:

    Ogólnopolski Konkurs Nauk Przyrodniczych "Świetlik"

  • Dodano:

    11.05.2016

1) Z jaką grupą pracowałeś/aś? Jak liczna ona była? W której klasie realizowałeś/aś ścieżkę?

Zadanie zrealizowałam z szóstką uczniów klasy czwartej „b” uczęszczających na zajęcia kółka przyrodniczego. Uczniowie pracowali w dwóch trzyosobowych grupach, według wskazówek nauczyciela.

2) Na który poziom odkrywania się zdecydowałeś/aś i dlaczego? Jak oceniłeś/aś gotowość do odkrywania Twoich uczniów?

Zajęcia przeprowadziłam w oparciu o odkrywanie zorganizowane. Na podstawie załączonych materiałów, uczniowie sami przeprowadzali eksperyment i wraz z nauczycielem wyciągali z niego wnioski. Aby ułatwić uczniom zrozumienie zagadnienia, oprócz wykonania doświadczeń, obejrzeli oni także fragment filmu dokumentalnego przedstawiający moment zderzenia Titanica z górą lodową. Uczniowie mieli dużo entuzjazmu i cieszyli się z takiej formy lekcji. Potrzebowali jednak wsparcia nauczyciela, aby wyciągnąć z pracy odpowiednie wnioski.

3) Jakie kompetencje - “nawyki myślowe” - będą kształcić Twoi uczniowie? Dlaczego akurat te?

Uczniowie kształcili następujące "nawyki myślowe":

- Zadawanie odpowiednich pytań - uczniowie przeprowadzając doświadczenia, musieli wyciągnąć z nich wnioski i sformułować je w ogólnej formie.

- Zbieranie danych na różne sposoby - uczniowie zbierali informacje przeprowadzając doświadczenie i oglądając fragment filmu dokumentalnego.

- Dokładność - uczniowie musieli dokładnie przeprowadzić procedurę doświadczenia, aby uzyskać widoczny wynik.

- Kreatywność, rozbudzanie wyobraźni i innowacyjności - uczniowie dzięki filmowi i doświadczeniom mogli wyobrazić sobie, jak wygląda góra lodowa

- Wytrwałość - uczniowie musieli czekać, aż „góra lodowa roztopi się” by sprawdzić ile wody pojawi się na tacy.

- Cieszenie się z wyników i dziwienie się światu - cel nadrzędny całego działania, uczniowie mogli zobaczyć rezultaty swojej pracy i na „własne oczy” przekonać się o zjawisku obecnym w przyrodzie.

4) Jaki jest temat lub zakres tematyczny? Czy uczniowie mieli wpływ na wybór tematu/zakresu tematycznego?

Zajęcia dotyczyły gór lodowych. Uczniowie nie uczestniczyli w wyborze tematu. Zakres przekazanej wiedzy wykraczał poza podstawę programową dla klasy IV, ale informacje te były bezpośrednio związane z zagadnieniami, które będą omawiane w klasie VI. Pomysł tematu do realizacji (podobnie jak w części I)  nasunął się podczas przygotowań do Ogólnopolskiego Konkursu Nauk Przyrodniczych „Świetlik”.

5) Jakie są cele związane z wybranym tematem/zakresem tematycznym? Jakie informacje, związane z tematem/zakresem tematycznym powinni poznać uczniowie i jakie umiejętności (poza tymi z punktu 3) powinni doskonalić?

Uczniowie dowiedzieli się, jak wygląda góra lodowa. Dzięki doświadczeniu, mogli to sobie lepiej wyobrazić. Lekcja miała za zadanie zachęcić ich do obserwowania trudno dostrzegalnych w otoczeniu zjawisk przyrodniczych i odczytywaniu ich w odpowiedni sposób.

6) Jak zaplanowałeś/aś prace i jakie materiały przygotowałeś/aś dla uczniów? [Zamieść harmonogram i materiały, które stworzyłeś/aś, szczególnie te, które miały pomóc uczniom rozwinąć konkretne nawyki myślowe.]

Zaplanowałam odkrywanie poprzez samodzielne doświadczenia wykonywane przez uczniów zgodnie z otrzymaną instrukcją.

Przygotowałam dla obu grup: giętkie, plastikowe pudełko o prostych ściankach (np. po margarynie) lub plastikowy kubek jednorazowy,  przezroczysty pojemnik (słoik lub miskę) na tyle duży, aby można było w nim ukryć przygotowane plastikowe pudełko, głęboki talerz, szklankę, linijkę, wodę z kranu, ręcznik papierowy.

Przed zajęciami uczniowie podzielili się na grupy i otrzymali od nauczyciela karty pracy. Ponieważ do doświadczenia potrzebny był zamrażalnik, a przygotowanie kostki lodu niezbędnej do doświadczenia mogło trwać nawet 3 - 4 godziny, wstępną część zajęć odbyła się przed lekcjami (kostki lodu mroziły się w zamrażalniku szkolnej kuchni). Na początku właściwych zajęć uczniowie obejrzeli film. Zainspirowani moim pytaniem: jak doszło do wypadku Titanica, przystąpili do wykonania eksperymentów.

7) Jakie narzędzia TIK wykorzystaliście i dlaczego? [Jakiej pomocy potrzebowali uczniowie, by ich użyć?]

Przygotowałam karty pracy wykorzystując program Microsoft Office Word 2007, na których uczniowie mieli wskazówki do wykonania eksperymentów.

8) Jak wprowadziłeś uczniów w metodę odkrywania?

Wprowadzeniem w metodę odkrywania był w tym wypadku film i moje pytanie: jak doszło do wypadku Titanica. Uczniowie otworzyli oczy ze zdumieniem, kiedy powiedziałam, że na tych właśnie zajęciach spróbujemy odpowiedzieć sobie na to pytanie.

9) Jakie polecenia i wytyczne otrzymali uczniowie?

Zadanie: 1

Wlej do pudełka wodę, wypełniając ¾ jego objętości.

Wstaw pudełko z wodą do zamrażalnika, układając je na płasko.

Odczekaj przynajmniej 3 godziny.

 

Eksperyment – część 1:

1. Nalej wody do pojemnika i wstaw go do talerza. Przy pomocy szklanki dolej wody – tak, aby pojemnik został całkowicie wypełniony.

2. Wyciągnij plastikowe pudełko z zamrażalnika.

 

Obserwacja: 1

 Co zajmuje więcej miejsca: woda, czy powstały z niej lód?

 

3. Wyciągnij kostkę lodu z pudełka i zmierz jej wysokość. Wskazówka: wysokość to wymiar pionowy. 4. Wrzuć kostkę lodu do pojemnika z wodą.

 

Obserwacja: 2.

Czy w talerzu pojawiła się woda? Dlaczego?

Czy kostka lodu pływa, czy tonie w wodzie?

 

Eksperyment – część 2:

1. Wytrzyj ręcznikiem papierowym do sucha całą wodę z talerza. Nie potrącaj przy tym pojemnika, aby nie wylewała się z niego dodatkowa woda.

2. Zmierz za pomocą linijki wysokość części lodu wystającej ponad taflę wody. Nie wkładaj linijki do wody! Po podzieleniu tej wysokości przez wysokość całej kostki lodu, (zmierzoną wcześniej) dowiesz się, jaka część lodu znajduje się nad wodą. Oblicz ten ułamek! Uwaga: Jeżeli kostka lodu nie pływa w wodzie pionowo, możesz mieć trudności z prawidłowym pomiarem wysokości wystającej ponad taflę. Wówczas spróbuj ocenić, jaka część kostki lodu wystaje: czy jest to połowa, ćwierć, 1/5 , czy 1/10 całej kostki?

 

Obserwacja: 1

Jak sądzisz, jaka część góry lodowej znajduje się pod wodą?

 

 Eksperyment – część 3:

1. Poczekaj, aż cały lód się roztopi. To może potrwać około pół godziny.

 

Obserwacja: 1

Czy w talerzu pojawiła się jakaś dodatkowa woda? 

10) Jaki przebieg miały zajęcia? Jak wyglądała praca uczniów i jak poradzili sobie zgodnie z poziomem odkrywania, który przyjąłeś/aś?

Uczniowie wykazywali się na zajęciach dużym zainteresowaniem i entuzjastycznie podchodzili do doświadczenia. Uczniowie dobrze poradzili sobie z zadaniami, choć potrzebowali wsparcia w procesie formułowania wniosków z doświadczenia.

11) Czy uczniowie popełniali błędy? Jeśli tak, to napisz jakie? Jak sobie z nimi poradzili i jakie wnioski wyciągnęli?

Kostka lodu nie pływała w wodzie idealnie pionowo, dlatego uczniowie mieli trudności z prawidłowym pomiarem wysokości wystającej ponad taflę. Wówczas próbowali ocenić, jaka część kostki lodu wystaje: czy jest to połowa, ćwierć, 1/5 , czy 1/10 całej kostki?

12) W jaki sposób w czasie swojej pracy uczniowie rozwijali wybrane nawyki myślowe?

U

Uczniowie kształcili następujące "nawyki myślowe":

- Zadawanie odpowiednich pytań - uczniowie przeprowadzając doświadczenia, musieli wyciągnąć z nich wnioski i sformułować je w ogólnej formie.

- Zbieranie danych na różne sposoby - uczniowie zbierali informacje przeprowadzając doświadczenie i oglądając fragment filmu edukacyjnego.

- Dokładność - uczniowie musieli dokładnie przeprowadzić procedurę doświadczenia, aby uzyskać widoczny wynik.

- Kreatywność, rozbudzanie wyobraźni i innowacyjności - uczniowie dzięki filmowi i doświadczeniom mogli wyobrazić sobie, jak wygląda góra lodowa

- Wytrwałość - uczniowie musieli czekać, aż „góra lodowa roztopi się” by sprawdzić ile wody pojawi się na tacy.

- Cieszenie się z wyników i dziwienie się światu - cel nadrzędny całego działania, uczniowie mogli zobaczyć rezultaty swojej pracy i na „własne oczy” przekonać się o zjawisku obecnym w przyrodzie.

13) Czy wszystko udało ci się przeprowadzić zgodnie z planem? Jakie były mocne i słabe punkty, co się udało, a czego nie udało ci się zrealizować? Odnieś się do poziomów odkrywania i nawyków myślowych.

Zajęcia przebiegły zgodnie z planem. Eksperymenty są dla uczniów bardzo ciekawe. Wymagają od nauczyciela pracy i czasu na przygotowanie do zajęć, ale dzięki temu motywują do poszukiwania nowych  pomysłów i rozwiązań.

Uczniowie na różne sposoby zbierali dane, by odpowiedzieć na sformułowane w czasie zajęć pytania. Musieli być dokładni, wytrwali, by osiągnąć zamierzone rezultaty. Rozbudzało to w nich wyobraźnię i pozwoliło lepiej zrozumieć otaczający ich świat i zadziwić się mu.

14) Jakie były refleksje i przemyślenia uczniów odnośnie tego zadania? [Możesz przytoczyć kilka wypowiedzi uczniów.]

Uczniowie byli bardzo zadowoleni z zajęć. Mówili, że nie pomyśleli, że w szkolnych warunkach i w tak prosty sposób można wyjaśnić nurtujące ich pytania.

15) Jaki element ścieżki zaprezentujecie w czasie szkolnego Festiwalu 2.0? Jaką formę będzie miała Wasza prezentacja? W jaki sposób opowiecie zgromadzonej publiczności o odkrywaniu?

Przedstawimy nasze działania w formie piosenki. Ilustracją jej słów będzie prezentacja multimedialna.

y